Stukadoren kan veel groener (deel I)

Aug 1
Geplaatst door

Als er één product goed recyclebaar is, dan is het wel gips. Toch gaat er jaarlijks zo’n 9 miljoen kilo gips de vuilnisbak in. Stukadoorsgips wel te verstaan. Dat kan anders, leert het onderzoek waarmee Christijn van den Heuvel afstudeerde aan de TU in Eindhoven. 

Stukadorende student
Stukadoren gipsafval - Mebest 2017/3

Volgens Christijn van den Heuvel kan de enorme hoeveelheid stukadoorgips die wordt weggegooid met 90% worden gereduceerd. (foto: Jan Willem Kommer)

Een Bouwkunde-student die zich in het werk van de stukadoor verdiept, dat vraagt om uitleg.
“Bij Bouwkunde denk je al snel aan Architectuur, maar er zijn meer studierichtingen”, doet Christijn van den Heuvel uit de doeken. “Ik heb Uitvoeringstechniek gedaan, dat is de meest praktische richting. Dat past bij me, ik ben meer een doener, ben van kinds af aan al in de weer met hamers en schroevendraaiers. Een jaar of tien geleden kwam ik via kennissen in de stukadoorswereld terecht en dat vond ik prachtig om te doen. Dus waar andere studenten bijverdienden in de horeca of de supermarkt, werkte ik in het weekend en de vakantie als stukadoor. Bij dat werk viel me altijd op hoe ontzettend veel afval er ontstaat waar niets mee wordt gedaan. In een veranderende maatschappij die op allerlei vlakken om verduurzaming vraagt, vind ik dat raar.”
“Toen ik voor mijn studie een afstudeeronderzoek moest doen waarbij ik onderzoek moest doen naar een mogelijke verbetering in een bestaand uitvoeringsproces, was de keuze snel gemaakt. Vooral omdat ik met een echt bestaand probleem aan de slag wilde in een markt waar weinig onderzoek plaatsvindt in plaats van binnen een groot bedrijf op zoek te gaan naar een kleinschalig probleem. Naast de maatschappelijke component leek het me ook voor het imago van de stukadoorsbranche zinvol om te kijken naar afvalbeheersing. Veel mensen klagen over de rommel die je hebt als je een stukadoor over de vloer krijgt. Het lijkt me voor de branche niet best om zo bekend te staan. Daarnaast kun je je afvragen waarom je als branche zou willen betalen voor restafval als je het materiaal eigenlijk zo weer in de cyclus kunt brengen. Alles bij elkaar was dat de aanleiding om onderzoek te doen naar reduceren en recyclen van gipsafval bij stukadoren.”

Waar komt al die rotzooi toch vandaan?
gipsafval stukadoren - Mebest 2017/3

De grootste veroorzakers van gipsafval zijn de gipsspuit en het afreien, blijkt uit het afstudeeronderzoek van Christijn van den Heuvel. (foto: Jan Willem Kommer)

Christijn van den Heuvel keek bij een aantal stukadoorsbedrijven naar waar, wanneer en hoe het gipsafval ontstaat.
“De gipsspuit is een gigantische veroorzaker van afval. De machine mengt gipspoeder met water, het mengsel wordt door een heel lange slang naar de spuitmond gepompt en tegen de muur gespoten. Het eerste moment waarop afval ontstaat is bij het opstarten. De machine mixt niet direct in de juiste hoeveelheid/verhouding. Hij begint meteen te draaien, spuit eerst een stroom drab, slib die wordt opgevangen en weggegooid. De slib gaat over naar vastere mortel. De stukadoor wil die op een bepaalde viscositeit hebben, het perfecte mengsel. Voordat je dat hebt is er vaak al een halve zak gips aan bruikbare mortel weggespoten. Zo ontstaat circa 10% van het afval.”
“Na het spuiten moet de machine meteen worden schoongemaakt, anders wordt de gips hard in slang en kun je die weggooien. Daarom wordt de slag leeggespoten tot er uiteindelijk weer water uitkomt. De mortel en de drab worden weggegooid, dat levert 25% van het totale afval op.”
“Door de verhouding tussen uurprijs en materiaalprijs is het nu eenmaal duurder om nog een zak aan te maken als je wat tekort komt dan er eentje weg te gooien. Daardoor wordt er vrijwel altijd meer gips aangebracht dan nodig is. Met afreien wordt de gips die op de muur is gespoten vlak gezet en de overtollige gips van de muur verwijderd. Dat beslaat zo’n 35% van het afval.”
“Bij het messen, als op kleinere schaal de boel vlak wordt gezet, wordt ook redelijk wat gips aan het oppervlak onttrokken, circa 15% van het totale gipsafval. Handelingen als pleisteren leveren nagenoeg geen afval op. Deze percentages heb ik uit onderzoek bij vijf verschillende stukadoorsbedrijven op verschillende projecten. Als je die hoeveelheid afzet tegen de hoeveelheid gebruikte gipspoeder, dan zie je dat bijna 8% van het materiaal als afval de container ingaat. Reken dat om naar de totale stukadoorsbranche en je komt op een kleine 9 miljoen kilo gipspoeder die wordt weggegooid.”

Kan het anders?
Stukadoren gipsafval Mebest 2017/3

Een handzamere gipsspuit zou niet alleen minder afval produceren maar ook een verbetering van de arbeidsomstandigheden opleveren. (foto: Jan Willem Kommer)

Om te kunnen bepalen of er iets aan het probleem kan worden gedaan, heeft Christijn van den Heuvel een aantal relevante eigenschappen van stukadoorsgips in kaart gebracht.
“De veranderende viscositeit van het materiaal is één van de voornaamste oorzaken van de grote hoeveelheid afval. Vanaf het moment dat je het materiaal aanmaakt komt het aan op timing. De stukadoor moet op het juiste moment de juiste handeling verrichten; anders is de gipsmortel te hard, niet meer bruikbaar en wordt het weggegooid.”
“Gips is uitermate goed te recyclen. Ruwe gips wordt gewonnen, verhit tot poeder, er wordt water aan toegevoegd en er ontstaat een halffabrikaat, dat hardt uit. Verhit je dat weer, dan wordt het kristalwater uitgedreven en houd je weer poeder over. In theorie verlies je niets, al is er in de praktijk natuurlijk altijd wel vervuiling.”
“De prijs van gips speelt een grote rol. Het is erg goedkoop. Alles is te recyclen maar de vraag is of het rendabel is; of het niet goedkoper is om nieuw te kopen. Dat is bij gips een moeilijk punt; zat er een accijns op en was het twee keer zo duur, dan zou er allang worden gerecycled. De oplossing moet dus eenvoudig en goedkoop zijn om te kunnen concurreren met nieuwe gips.”

Lees verder in deel II van ‘Stukadoren kan veel groener’.

Dit artikel is ook gepubliceerd in Mebest nr. 3 van 2017

Geplaats in: Stukadoor
Tags: ,

1 Reactie

  • Beste Christijn

    Ik vind het een apart verhaal. Ben jij misschien bij wat minder capabele stukadoors geweest? Een goede stukadoor heeft met de gipsspuit minder afval dan een stukadoor die met de hand smeert. Natuurlijk moet je opstarten, maar dit materiaal kan je opvangen en hergebruiken.

    De gipsspuit is arbo technisch zoveel beter voor de stukadoor. Daarom vind ik jouw artikel te eenzijdig en zie dit als negatieve reclame voor de gipsspuit. Graag ga ik een geprek met je aan om hierover van gedachten te wisselen.

    Met vriendelijke groet,

    Knauf
    Frank van der Mooren
    Marketmanager Machinetechniek

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


nine − = 2

Background